EL SANATLARIMIZ

Kasabamızda yapılan ve genel kabul gören adıyla El Sanatları diye ifade edilen el işlerimiz ve bunların özelliklerini burada vermeye çalışacak, Kasabamızın bir başka yönünü daha siz değerli ziyaretçilerimizle paylaşma fırsatı bulacağız.

Kilimler: Makine dokumalarının yaygınlaşmadığı dönemlerde, yani bundan 20-25 yıl öncesinde; kasabamızda el dokuması kilimler, seccadeler, yastıklar, heybeler, hasırlar ve az da olsa halılar dokunurdu. Bunların ipleri genellikle yün ya da pamuk olur, Kirman denen bir tahta alet yardımıyla önce bu yün ya da pamuklar eğrilerek iplik haline getirilirdi.

Uzun ve zahmetli bir uğraşı sonrasında iplik haline gelen pamuklar, o dönemde Karahallı ilçesi’nden gelen Boyacı İmin (Emin) tarafından genellikle Dübek önünde (Asar veya Şaşvurmaz’da da olabilir) çeşmenin yanına kurulan kazanlarda özel kökboyalarıyla kaynatılarak boyanır ve kurutulur.

Kuruyan bu renk renk iplikler daha sonra kilim, yastık, seccade, heybe vb. şeylere dönüşmek üzere dokunmaya hazırdır. Bu arada belirtelim ki bu dokuma işine bizim oralarda Yaygı dokumak, denir. Ancak bunları dokumak için gerekli olan bir alete ihtiyaç vardır. Tezgah diye niteleyebileceğimiz ve ağaçtan yapılan aletlerle iplikler yaygıya dönüşür. Bu tezgahlarda iplikleri sıkıştırmak üzere “Kirkit” denilen demirden yapılmış tarağa benzer aletler kullanılır ve bu alet sayesinde geçilen nakışların arasındaki boşluklar kapatılırdı. Bu dokuma işlemi imece usulüyle yapılır, konu komşu bir birine yaygıya (Yaygı dokumaya) giderdi.

En çok dokunan yaygı (kilim) çeşitleri ise; görene (bkz. alt resim), zili, gocagöllüdür. Bu yaygı motiflerini içeren seccadeler, kilimler, heybeler, yastıklar, torbalar da dokunmaktadır.

Üretilen bu kilimler daha çok halkımızın kendi ihtiyaçlarını gidermek üzere dokunurdu. Bir dönem Ulubey ve Eşme’den gelen tüccar diye tarif edebileceğimiz kişilerin siparişi ile de bu kilimler dokunmuş ve gelir getirici bir iş kolu olmuştur. Sanayi tipi kilim ve halıların çıkması ile bu el dokumalarımız da tarihe karışmak üzeredir. Çeyizlik anlamında hala yaygı dokunmaktadır.

El sanatları kapsamında değerlendirilebilecek el örgüsü çorap, eldiven, kazak, süveter çeşitleri de yine Yayalar kasabasına özgü özel motifler taşır. Kasabaya hakim olan Yörük-Türkmen özellikleri bu tarzda el işlerinde daha da ön plana çıkmaktadır.

Yine el sanatları kapsamında değerlendirilebilecek, ancak ticari kaygılardan uzak olarak, sadece insanımızın kendi ihtiyacını karşılamaya yönelik yaptığı bir başka faaliyet ise sepet örme işidir. Örülen sepetler daha çok söğütten ve çıtlık denilen bir ağaçtan yapılır. Bahar mevsiminde ve yaza girerken örülen bu sepetler üzüm, domates vb. şeyleri taşımakta kullanılır.

Hasır: Evlerde kilimlerin altına serilen ve soğuk geçirmesini önlemek adına bu günkü anlamıyla ısı yalıtımında kullanılan bir çeşit yer kaplamasıdır. Mısır koçanlarındaki yaprakların sağlam olanları kurutulur. Sonrasında hasır dokunacağı zaman bunlar suda ıslatılarak yumuşatılır. Bunlar ipliklerin arasından geçirilerek hasır dokunmuş olur.